Valkuilen

Zeven fouten die mantelzorgers maken, en wat ze kosten

Deze zeven komen elke keer terug, en zes ervan gaan niet over zorg maar over procedure. Ze zijn allemaal te voorkomen met een telefoontje of een datum in de agenda.

1. Wachten tot het misgaat

De doorlooptijd van melding tot besluit is weken, en daarna volgt vaak nog een wachttijd bij de aanbieder. Wie pas belt na een val of een ziekenhuisopname, zit precies in de periode waarin er niets geregeld is. Melden mag ook als het nu nog gaat maar je ziet aankomen dat het niet blijft gaan.

2. Geen cliëntondersteuner vragen

Gratis, onafhankelijk, en verplicht beschikbaar via de gemeente — en toch gebruikt een minderheid het. Een cliëntondersteuner kent de lokale regels, weet wat gebruikelijk is en stelt de vragen die familie niet stelt. Vraag erom bij de melding, niet pas als het misgaat.

3. De bezwaartermijn laten verlopen

Tegen een besluit van de gemeente kun je binnen zes weken bezwaar maken. Die termijn is hard: daarna staat het besluit vast en kun je alleen opnieuw melden bij gewijzigde omstandigheden. Veel mensen leggen een teleurstellende beschikking eerst een paar weken weg. Zet de datum in de agenda op de dag dat de brief binnenkomt.

4. Geen respijtzorg aanvragen

Respijtzorg is tijdelijke vervanging van de mantelzorger: een logeeropvang, een vrijwilliger die een dagdeel overneemt, of dagbesteding zodat jij een dag vrij hebt. Het bestaat, het valt onder de Wmo, en het wordt aangevraagd door een fractie van de mensen die er recht op hebben. De reden die mantelzorgers zelf geven is bijna altijd dezelfde: het voelde alsof het niet mocht.

5. Het verslag niet controleren

Het onderzoeksverslag van het keukentafelgesprek is de basis voor het besluit. Staat de situatie er te rooskleurig in — en dat gebeurt, omdat mensen aan tafel hun best doen — dan volgt daar een te lage indicatie uit. Lees het verslag regel voor regel en reageer schriftelijk op wat niet klopt, vóórdat het besluit valt.

6. De mantelzorgwaardering laten liggen

Elke gemeente moet mantelzorgers een blijk van waardering geven. Vorm en hoogte verschillen sterk: een geldbedrag, een bon, een cursus of een dagje weg. Wat overal geldt, is dat je hem zelf moet aanvragen en dat er een aanvraagperiode is. Kijk op de site van de gemeente onder mantelzorg, en zet de aanvraagperiode in de agenda.

7. Alles zelf blijven doen

De zwaarste fout en de moeilijkste om te herkennen, omdat hij geleidelijk gaat. Elke overgenomen taak lijkt klein; het totaal wordt na een jaar onhoudbaar. Twee praktische tegenmaatregelen: schrijf op wat je feitelijk doet in uren per week — dat cijfer schrikt bijna iedereen op — en zorg dat de gemeente je belastbaarheid apart in het verslag opneemt.

Wat deze zeven gemeen hebben

Zes ervan draaien om hetzelfde: er is een regeling, maar niemand biedt hem aan. Cliëntondersteuning, respijtzorg, de waardering, de bezwaarmogelijkheid en het recht om apart gehoord te worden bestaan allemaal, en je moet er allemaal zelf om vragen. Dat is geen onwil van gemeenten maar de manier waarop het systeem is opgezet.